1. Araştırma Konusunun Belirlenmesi
Bilimsel bir yayın çoğu zaman yayımlanan makaleden çok daha önce başlayan uzun bir sürecin sonucudur. İyi bir araştırma sorusunun oluşturulması, kapsamlı bir literatür incelemesi, uygun araştırma yönteminin belirlenmesi, verilerin toplanması, analiz edilmesi ve sonuçların bilimsel bir metne dönüştürülmesi bu sürecin temel aşamalarını oluşturur.
Araştırma sürecinin ilk adımı çalışılacak konunun belirlenmesidir. Yalnızca geniş bir konu alanı seçmek yeterli değildir. Araştırmanın hangi probleme odaklanacağı ve hangi soruya cevap arayacağı açık biçimde ortaya konmalıdır.
2. Literatür Taraması
Literatür taraması sayesinde konu hakkında daha önce neler yapıldığı, hangi sonuçlara ulaşıldığı ve hangi noktaların henüz yeterince araştırılmadığı görülebilir. Literatür incelemesi yalnızca kaynak toplamak anlamına gelmez; kaynakların eleştirel biçimde değerlendirilmesi ve araştırma problemiyle ilişkilendirilmesi gerekir.
3. Araştırma Yönteminin Belirlenmesi
Araştırma sorusuna uygun yöntemin belirlenmesi bilimsel araştırmanın temel aşamalarından biridir. Nicel, nitel veya karma araştırma yaklaşımlarından hangisinin kullanılacağı araştırmanın amacı ve sorularına göre değerlendirilmelidir.
4. Veri Toplama
Araştırma tasarımı oluşturulduktan sonra veri toplama sürecine geçilir. Anketler, ölçekler, görüşmeler, gözlemler veya mevcut veri kaynakları araştırmanın yapısına göre kullanılabilir.
5. Veri Hazırlama ve Temizleme
Veriler toplandıktan sonra analiz öncesi hazırlık yapılır. Eksik veriler, hatalı girişler, aykırı gözlemler ve değişkenlerin kodlanması kontrol edilir. Gerekli durumlarda veri setinin analiz için uygun hale getirilmesi gerekir.
6. Veri Analizi
Veri analizinde araştırma soruları ve veri yapısı dikkate alınarak uygun yöntemler belirlenir. Buradaki temel amaç mümkün olduğunca fazla analiz yapmak değil, araştırma sorusunu en uygun şekilde yanıtlayan analiz yaklaşımını belirlemektir.
7. Bulguların Yorumlanması
Analiz sonucunda elde edilen bulgular araştırma soruları doğrultusunda değerlendirilir. İstatistiksel sonuçların ne anlama geldiği açık ve anlaşılır biçimde ortaya konmalıdır.
8. Makalenin Yazılması
Araştırmanın sonuçları bilimsel bir makaleye dönüştürülür. Bir makalenin genel yapısında başlık, özet, giriş, yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç gibi bölümler bulunabilir. Ancak derginin yazım kuralları ve makale türüne göre yapı değişebilir.
9. Dergi Seçimi
Her araştırma her dergi için uygun olmayabilir. Dergi seçerken çalışma konusu, derginin kapsamı, hedef kitlesi, yayın politikası ve makalenin türü gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
10. Hakem ve Yayın Süreci
Makale dergiye gönderildikten sonra editöryal değerlendirme ve hakem süreci başlayabilir. Hakemlerden gelen önerilerin dikkatli biçimde değerlendirilmesi ve gerekli düzeltmelerin sistematik olarak yapılması gerekir.
Bilimsel Araştırma Sürecinde Danışmanlık
Araştırma sürecinin farklı aşamalarında profesyonel danışmanlık desteğine ihtiyaç duyulabilir. Araştırma tasarımının değerlendirilmesi, veri analizi, istatistiksel yöntem seçimi, bilimsel raporlama veya yayın sürecinin planlanması gibi konularda alınan danışmanlık, araştırmacının süreci daha sistematik biçimde yürütmesine yardımcı olabilir.
Sonuç
Bilimsel araştırma, tek bir aşamadan oluşan bir çalışma değildir. Araştırma fikrinden başlayarak literatür taraması, yöntem, veri toplama, analiz, yazım ve yayın sürecine kadar uzanan bütünsel bir yapı söz konusudur.